1xbet betist supertotobet
Turgay ÖZBEK
  Güncelleme: 02-08-2020 11:46:00   26-07-2020 23:16:00

“VELAYET'TEN SİYASET'E ŞEYH BEDREDDİN”

Okuduğum kitabın adı ?Velayet'ten Siyaset'e Şeyh Bedreddin?. Kitabın ilk baskısı 2018 yılında Ötüken Yayınları tarafından yapılmış. ISBN 978-605-155-726-7.

Kitabın yazarı Prof. Dr. Ahmed Güner Savaş'ın esas ilgi alanı "İktisat Teorisi" olup bu alanda çok sayıda kitabı yayınlanmış. Şeyh Bedreddin hakkındaki bu kitabının önsözünde ise şöyle diyor yazar; "Şeyh Bedreddin gerçeği, daha üniversite yıllarımdan itibaren, fakirhânede dedemin miras bıraktığı kitaplar arasında çıkan, rik'a hattı ile kendisinin istinsah ettiği {kopyasını çıkardığı} Arapça Varidat'ıyla beni teslim almıştı. Dedem … , İstanbul Darulfünûnu'nda hukûk tahsil etmiş bir Osmanlı münevveriydi."

Çok sayıda uzun dipnotlarla bezenmiş 463 sayfalık bu kitap, bir doktora tezi kalibresinde. Yazar, bugüne kadar Şeyh Bedreddin hakkında yayınlanmış kayda değer tüm yerli ve yabancı kaynakların karşılaştırmasını kendi değerlendirmeleriyle zenginleştirmiş. Şeyh Bedreddin'in çeşitli (mutasavvıf, fakih, iktisadi, siyasi, kadıasker gibi) açılardan incelendiği bu kitapta, her bölümün iç bütünselliği açısından zaman zaman tekrarlar kaçınılmaz olmuş ki yazar da zaten bu konuda okuyucu baştan uyarıyor. Kitabın dili çoğunlukla günümüz Türkçesi olmakla birlikte, yer yer kanaatlerin tam ve doğru ifade edilebilmeleri için Eski Türkçe ifadelerin kullanılması kaçınılmaz olmuş. Bunun yanı sıra, eski eserlerden yapılan alıntıların günümüz Türkçesine çevirileri dipnotlarda çoğu zaman yapılmamış. Bu iki husus, Eski Türkçe ile aşina olmayan okuyucuları yorabilir.

Kitabın yazarı Prof. Savaş'a göre, "Önce, Sultan I. Bâyezîd devri âlimi, sonra, Fetret Devri'nin mutasavvıf-fakihi, bunu takiben Mûsâ Çelebi'nin kadıaskeri ve nihâyet, Sultan I. Mehmed devrinde de devlete karşı tertip edilen bir kalkışmanın başı olduğu ileri sürülen ve idam edilen Şeyh Bedreddin hakkında, genel kabul görecek, tutarlı ve kalıcı bir değerlendirmenin yapılabilmesi gerçekten zordur."

{Yazarın kanaatince, Şeyh Bedreddin'e göre} "Allah, özgür bireyi … muhatap almakta ve Kur'ân-ı Mübîn de, her bireye, insan-Allah ilişkisini kurmak mükellefiyetini getirmektedir. … vahyin tamamlanma sürecinde, Hz. Muhammed'le temsil olunan teokratik yapı bitmiş, yerine seçme ve seçilmeye dayalı, demokratik bir yapıya kapı açılmıştır. … {Ancak sonrasında,} idârede yeniden cahiliye devrine dönülmüştür. … Hakk'ın 'birey'i [norm] ile Osmanlı devleti'nin bireyi [reel] tam bir çatışma halindedir. … Osmanlı'da … , 'devlet, uslu ve uysal bendeler ister.' İşte Şeyh Bedrettin'in karşı olduğu tablo budur. … onun iktisat anlayışının temelinde, sanılanın aksine, bireysel mülkiyet, … siyasal düşüncesinin temelinde de seçilmiş [âdil] halife vardı. O, içinde bulunduğu Osmanlı toplumunu bireysel hürriyetlere kapalı, yönetimini de seçilmemiş âsî [bâğî] idarecilerden ibaret görüyordu."

"Şeyh'in inanç sistemine göre, Allah, küllî rızkı verendir, ancak bunun dağılımını insan-insan ilişkisine bırakmıştır. Dolayısıyla, alış-verişi helâl kıldığı içindir ki, rızka vasıta olarak, piyasa mekanizmasında oluşan fiyatların esnekliği kaçınılmazdır. … Osmanlı Hûkukî Muhiti'nin, narh yoluyla piyasaya müdahalesi, İslâmî değildir. … Allah'ın insanlara takdir ettiği rızık içinde, mülkiyet hakkı da vardır." Kardeşi Süleyman Çelebi'nin vefatı sonrası Rûmeli'nde üç yıllık tam istiklale sahip olan Mûsâ Çelebi'nin {aslen gönülsüz} kadıaskeri olarak Şeyh, inaçları doğrultusunda, vakıf gelirlerinin bir kısmını yoksul Türklere, derebeyleşmeyi önlemeye yönelik olarak da timarları yeniden topraksız köylüye dağıtmıştı.

Eko-politik düzlemdeki tüm Osmanlı karşıtlığına rağmen, Şeyh Bedreddin'in İzmir-Aydın'daki Börklüce Mustafa isyanı ile doğrudan ya da dolaylı bir bağının olduğunun ortaya konamadığı kanaatindedir yazar Prof. Savaş. Zaten Börklüce'in ortak mülkiyet kavramı da Şeyh'in, Kur'ân kaynaklı özel mülkiyet inancına da terstir. Börklüce Mustafa, Şeyh Bedreddin'in devlet işlerinde kethüdası ve evinin kâhyası olmakla birlikte, "Şeyh Bedreddin'in halifesi olmamıştır" ki zaten "halîfelerinin kimler olduğuna dâir bir açıklık da yoktur".

İznik sürgününden Kastamonu'ya İsfendiyâr Beyliğine firar eden Şeyh Bedreddin, kendini bir dizi sürüklenmeler {/muhtemelen komplolar} sonucunda Eflâk üzerinden Deliorman isyanının içinde bulmuştur ki, Sultan I. Mehmed'in galibiyeti Şeyh'in 1418 yılında Serez'deki sonunu hazırlamıştır.

Doktora tezi kalibresindeki bu kitap bu güne kadar Şeyh Bedreddin hakkında çeşitli (ve muhtemelen bir biri ile tamamen çelişen) yazılar okuyan kişilerin kendi kanaatlerini oluşturabilmeleri için eşsiz bir kaynak.

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Başakşehir FK 34 20 5 9 65 34 69 +31
2 Trabzonspor 34 18 5 11 76 42 65 +34
3 Beşiktaş 34 19 10 5 59 40 62 +19
4 Sivasspor 34 17 8 9 55 38 60 +17
5 Alanyaspor 34 16 9 9 61 37 57 +24
6 Galatasaray 34 15 8 11 55 37 56 +18
7 Fenerbahçe 34 15 11 8 58 46 53 +12
8 Gaziantep FK 34 11 10 13 49 50 46 -1
9 Antalyaspor 34 11 11 12 41 52 45 -11
10 Kasımpaşa 34 12 15 7 53 58 43 -5
11 Göztepe 34 11 14 9 44 49 42 -5
12 Gençlerbirliği 34 9 16 9 39 56 36 -17
13 Konyaspor 34 8 14 12 36 52 36 -16
14 Denizlispor 34 9 17 8 31 48 35 -17
15 Çaykur Rizespor 34 10 19 5 38 57 35 -19
16 Yeni Malatyaspor 34 8 18 8 44 51 32 -7
17 Kayserispor 34 8 18 8 40 72 32 -32
18 MKE Ankaragücü 34 7 16 11 31 56 32 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 34 19 6 9 48 28 66 +20
2 BB Erzurumspor 34 18 8 8 42 26 62 +16
3 Adana Demirspor 34 17 7 10 71 43 61 +28
4 Akhisarspor 34 16 9 9 46 39 57 +7
5 Fatih Karagümrük 34 15 8 11 53 39 56 +14
6 Bursaspor 34 17 9 8 49 41 56 +8
7 Altay 34 14 8 12 48 37 54 +11
8 Keçiörengücü 34 13 10 11 33 28 50 +5
9 Ümraniyespor 34 12 14 8 48 51 44 -3
10 Menemenspor 34 11 12 11 42 46 44 -4
11 Giresunspor 34 12 14 8 39 47 44 -8
12 İstanbulspor 34 9 12 13 45 43 40 +2
13 Balıkesirspor 34 9 14 11 36 48 38 -12
14 Altınordu 34 8 13 13 37 44 37 -7
15 Boluspor 34 6 13 15 30 41 33 -11
16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 41 56 30 -15
17 Adanaspor 34 3 19 12 30 55 21 -25
18 Eskişehirspor 34 7 21 6 34 60 12 -26
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/07/2020 Kasımpaşa 3 - 2 Başakşehir FK
 25/07/2020 Göztepe 3 - 1 Sivasspor
 25/07/2020 Kayserispor 1 - 2 Trabzonspor
 25/07/2020 Konyaspor 2 - 3 Alanyaspor
 25/07/2020 Denizlispor 0 - 1 MKE Ankaragücü
 25/07/2020 Gençlerbirliği 0 - 3 Beşiktaş
 25/07/2020 Yeni Malatyaspor 0 - 1 Gaziantep FK
 25/07/2020 Fenerbahçe 3 - 1 Çaykur Rizespor
 24/07/2020 Antalyaspor 2 - 2 Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/07/2020 Osmanlıspor FK 4 - 3 Balıkesirspor
 19/07/2020 Eskişehirspor 0 - 3 Boluspor
 18/07/2020 Adana Demirspor 3 - 0 İstanbulspor
 18/07/2020 Hatayspor 3 - 1 Bursaspor
 18/07/2020 Akhisarspor 3 - 4 Ankara Keçiörengücü
 18/07/2020 Giresunspor 1 - 2 Altay
 18/07/2020 BB Erzurumspor 4 - 1 Ümraniyespor
 18/07/2020 Fatih Karagümrük 3 - 0 Adanaspor
 17/07/2020 Menemenspor 1 - 1 Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
 14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI