Turgay ÖZBEK
  Güncelleme: 24-09-2020 19:21:00   03-05-2020 18:11:00

KURTULUŞ SAVAŞI’NIN MALİ KAYNAKLARI

Okuduğum kitabın adı "Kurtuluş Savaşı'nın Mali Kaynakları". Kitabın ilk baskısı 1990 yılında, ikinci baskısı 2013 yılında Atatürk Araştırma Merkezi'nce yapılmış. ISBN 978-975-16-0269-5. 533 sayfalık kitap kolay okunabilmesinin yanı sıra, arkasındaki "Dizin" ile bir referans kitap niteliğinde. Yazarı Alptekin Müderrisoğlu; maalesef kitapta yazar ile ilgili biyografik bilgi yer almamakta.

Kitabın adı alçakgönüllülük sonucu oldukça yanıltıcı. Çünkü kitabın kapsadığı dönem, çok doğru bir kararla Osmanlı İmparatorluğunun son durumu ile başlayıp Birinci Dünya Savaşı ile devam ederek, Kurtuluş Savaşının oturduğu tabanı tam olarak anlamamızı sağlıyor. Ayrıca, mali kaynaklara ilaveten (zaten mali kaynaklardan ayrıştırılması anlamlı olmayan) maddi kaynakları gayet detaylı bir tarzda ele alıyor.

"Alaşehir Kongresinin Mali Kararları" bölümünden alıntılıyorum. 16-25 Ağustos 1919 günleri arasında toplanan Kongre tarafından kabul edilerek yürürlüğe konulan Kuva-yi Millîye Menzil Müfettişliği Vezaifi Hakkında Talimat'ın 38. maddesi: "Erlere her sabah pirinç çorbası, haftada iki gün soğanlı yahni, bir gün etli sebze, iki gün zeytinyağlı sebze ve iki gün de pirinç veya bulgur pilavı verilir." 22 Mart 1920 günü Balıkesir'de toplanan "İzmir Kuzey Bölgesi Kuva-yi Millîye Genel Kurulu" kaynak temini kararları almış; 28. madde: "Giderlerin 300.000 lira tutarında olacağı tahmin edilmiştir. Gelir kaynakları şunlardır: a) Belediye bütçelerinde tahmin edilen gelirlerin fazlasının yarısı, b) Mezbaha ve pazar resimleri belediyelerce bir misli fazla tahsil edilerek Kuva-yi Millîye'ye verilecektir. c) Aşağıda yazılı tüccar mallarının başka bir yere gönderilmesinden ve başka bir yerden getirilmesinden aşağıda belirtilen miktarlarda vergi alınacaktır. (Oktruva Resmi) …".

Kitap kendine has özellikleri olan dönemleri kapsayan altı bölümden oluşuyor; Kurtuluş Savaşı'nın Başlangıcında Maddi ve Mali Kaynaklar, Anadolu Bütünleşme Hareketlerinin ve Kuva-yi Millîye'nin Finansmanı, Büyük Millet Meclisi'nin Açılışından İkinci İnönü Muharebesine, İkinci İnönü Muharebesi'nden Sakarya'ya, Büyük Hazırlık - Büyük Zafer, Dış Yardımlar.

"Meclisin ilk Maliye Bakanı Hakkı Behiç Bey Düyun-u Umumiye İdaresinin Ankara mümessili Ali Cevat Bey'i makamına davet ederek ona şöyle dedi: 'Biz harb halindeyiz. Vergileri toplayıp bize verin. Ancak masrafınızı alın. Sulh olunca hesaplaşırız.' Bu teklif Düyun-u Umumiye İdaresinin de işine gelmiş, temsil ettikleri yabancı alacaklıların alacaklarının savaştan sonra ödenmesini garantilemişti. … Böylece hem Düyun-u Umumiye İdaresinin gelirlerine el atılmış oluyor, hem de idarenin [8000 memuru ile] devamlı tahsilat yaparak masraflar çıktıktan sonraki net hasılatı Kurtuluş Savaşı emrine aktarması sağlanmış oluyordu."

"Batı Cephesi Komutanı İsmet Bey (İnönü), Gediz dolaylarında Çerkez Ethem kuvvetleriyle ve İnönü'de Yunanlılarla çarpışan birliklerini yönetmek için, ortada, Kütahya'da bulunmakta; … Bazı milletvekilleri cepheye er olarak hizmet etmek üzere gitmişler, bazıları hareket etmek üzere" iken 28 Şubat 1921 tarihinde Meclis 25 maddeden oluşan ilk bütçe kanununu kabul eder: "Madde 1 - Genel bütçeye dahil bulunan dairelerin 1920 mali yılı giderleri için bu kanuna bağlı (A) işaretli cetvelde gösterildiği üzere 63.018.358 lira ödenek verilmiştir. Madde 2 - 1920 yılı giderlerine karşılık olan gelirler bağlı (B) cetvelinde gösterildiği üzere 51.388.626 lira tahmin edilmiştir. Madde 7 - 1920 yılı bütçe açığını kapatmak için istikraz akdine, Bankı Osmanî'den … geçici avanslar alınmasına ve cari hesap açılmasına, Hazineye ait taşınmaz malların satılmasına ve madeni ufaklık para darbına Maliye Bakanı yetkilidir. Madde 12 - Kolordu ve bağımsız tümenlerin saymanları, diğer dairelerin saymanları gibi Maliye Bakanlığınca atanır. Bu saymanlar Millî Savunma Bakanlığı Muhasebe Müdürlüğüne bağlıdır."

Kitabı benzersiz kılan Kurtuluş Savaşı'nın mali ve maddi kaynaklarını (151 kalemlik bibliyografyası ile) son derece detaylı ve kronolojik olarak ele alırken, anlatımını savaşın askeri cephesindeki gelişmelerle eş zamanlı götürmesi. Bu sayede okuyucu, Birinci Dünya Savaşı öncesinden başlayıp Büyük Zafer'e kadar geçen dönemi, gündelik gazetelerden okurcasına yaşıyor gibi oluyor.

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Fatih Karagümrük 3 2 0 1 7 2 7 +5
2 Alanyaspor 3 2 0 1 5 1 7 +4
3 Galatasaray 3 2 0 1 5 1 7 +4
4 Antalyaspor 3 2 0 1 4 1 7 +3
5 Hatayspor 3 2 0 1 3 0 7 +3
6 BB Erzurumspor 3 2 1 0 6 4 6 +2
7 Göztepe 3 1 0 2 8 4 5 +4
8 Fenerbahçe 3 1 0 2 2 1 5 +1
9 Konyaspor 2 1 0 1 4 1 4 +3
10 Trabzonspor 3 1 1 1 4 4 4 0
11 Beşiktaş 3 1 1 1 5 6 4 -1
12 Sivasspor 3 1 1 1 2 3 4 -1
13 Kasımpaşa 3 1 2 0 2 2 3 0
14 Kayserispor 3 1 2 0 2 5 3 -3
15 Gaziantep FK 3 0 1 2 5 7 2 -2
16 MKE Ankaragücü 2 0 1 1 1 2 1 -1
17 Gençlerbirliği 2 0 1 1 0 2 1 -2
18 Çaykur Rizespor 3 0 2 1 2 5 1 -3
19 Yeni Malatyaspor 3 0 2 1 2 7 1 -5
20 Denizlispor 3 0 2 1 1 6 1 -5
21 Başakşehir FK 3 0 3 0 0 6 0 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 3 2 0 1 7 3 7 +4
2 Tuzlaspor 3 2 0 1 6 2 7 +4
3 Ankara Keçiörengücü 3 2 0 1 3 0 7 +3
4 İstanbulspor 3 2 1 0 5 3 6 +2
5 Altınordu 3 2 1 0 4 3 6 +1
6 Samsunspor 3 1 0 2 5 2 5 +3
7 Adanaspor 3 1 0 2 1 0 5 +1
8 Altay 3 1 1 1 7 2 4 +5
9 Akhisarspor 3 1 1 1 2 1 4 +1
10 Bandırmaspor 3 1 1 1 4 4 4 0
11 Giresunspor 3 1 1 1 4 5 4 -1
12 Bursaspor 3 1 2 0 4 5 3 -1
13 Balıkesirspor 3 1 2 0 3 4 3 -1
14 Ankaraspor 3 1 2 0 2 5 3 -3
15 Ümraniyespor 3 1 2 0 3 7 3 -4
16 Boluspor 3 0 2 1 2 4 1 -2
17 Menemenspor 3 0 2 1 3 8 1 -5
18 Eskişehirspor 3 0 2 1 0 7 1 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Turgutluspor 2 2 0 0 2 0 6 +2
2 Eyüpspor 2 1 0 1 5 2 4 +3
3 Tarsus İdman Yurdu 2 1 0 1 4 2 4 +2
4 Serik Belediyespor 2 1 0 1 3 1 4 +2
5 Karacabey Belediyespor 2 1 0 1 2 1 4 +1
6 Sakaryaspor 2 1 0 1 2 1 4 +1
7 Bodrumspor 2 1 1 0 4 2 3 +2
8 Pendikspor 2 1 1 0 4 2 3 +2
9 Mamak FK 2 1 1 0 3 1 3 +2
10 Etimesgut Belediyespor 1 1 0 0 1 0 3 +1
11 Kırklarelispor 2 0 0 2 1 1 2 0
12 Van Spor 2 0 0 2 1 1 2 0
13 Elazığspor 1 0 0 1 1 1 1 0
14 Sivas Belediyespor 1 0 0 1 1 1 1 0
15 Kastamonuspor 2 0 1 1 2 5 1 -3
16 Bayburt Özel İdare Spor 0 0 0 0 0 0 0 0
17 Kırşehir Belediyespor 1 0 1 0 0 1 0 -1
18 1922 Konyaspor 2 0 2 0 0 2 0 -2
19 Pazarspor 2 0 2 0 2 7 0 -5
20 Kardemir Karabükspor 2 0 2 0 0 7 0 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Fatsa Belediyespor 2 2 0 0 4 0 6 +4
2 1928 Bucaspor 2 2 0 0 5 2 6 +3
3 Artvin Hopaspor 2 2 0 0 4 2 6 +2
4 Yeşilyurt Belediyespor 2 1 0 1 5 2 4 +3
5 Arnavutköy Belediye 2 1 0 1 3 2 4 +1
6 Belediye Derincespor 2 1 0 1 3 2 4 +1
7 Edirnespor 2 1 1 0 3 3 3 0
8 Diyarbekirspor 2 1 1 0 2 2 3 0
9 Çankaya FK 2 1 1 0 2 4 3 -2
10 1877 Alemdağspor 2 0 0 2 2 2 2 0
11 Kemerspor 2003 2 0 1 1 2 3 1 -1
12 Payasspor 2 0 1 1 1 2 1 -1
13 Ofspor 2 0 1 1 2 4 1 -2
14 Manisaspor 2 0 2 0 0 2 0 -2
15 Nevşehir Belediyespor 2 0 2 0 1 4 0 -3
16 Kızılcabölükspor 2 0 2 0 0 3 0 -3
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/10/2020 Gaziantep FK vs Trabzonspor
 02/10/2020 MKE Ankaragücü vs Kayserispor
 03/10/2020 Yeni Malatyaspor vs Antalyaspor
 03/10/2020 Başakşehir FK vs Göztepe
 03/10/2020 BB Erzurumspor vs Çaykur Rizespor
 03/10/2020 Fenerbahçe vs Fatih Karagümrük
 04/10/2020 Denizlispor vs Konyaspor
 04/10/2020 Alanyaspor vs Hatayspor
 04/10/2020 Beşiktaş vs Gençlerbirliği
 04/10/2020 Kasımpaşa vs Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/10/2020 İstanbulspor vs Bandırmaspor
 03/10/2020 Ankara Keçiörengücü vs Altay
 03/10/2020 Tuzlaspor vs Bursaspor
 03/10/2020 Giresunspor vs Boluspor
 03/10/2020 Altınordu vs Ankaraspor
 04/10/2020 Eskişehirspor vs Ümraniyespor
 04/10/2020 Balıkesirspor vs Menemenspor
 04/10/2020 Samsunspor vs Akhisarspor
 04/10/2020 Adana Demirspor vs Adanaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/10/2020 Van Spor vs Sivas Belediyespor
 04/10/2020 Etimesgut Belediyespor vs Mamak FK
 04/10/2020 Kardemir Karabükspor vs Elazığspor
 04/10/2020 Kastamonuspor vs Kırşehir Belediyespor
 04/10/2020 Serik Belediyespor vs Bayburt Özel İdare Spor
 04/10/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Sakaryaspor
 04/10/2020 1922 Konyaspor vs Bodrumspor
 04/10/2020 Eyüpspor vs Karacabey Belediyespor
 04/10/2020 Kırklarelispor vs Pazarspor
 04/10/2020 Turgutluspor vs Pendikspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/10/2020 Artvin Hopaspor vs Ofspor
 04/10/2020 Yeşilyurt Belediyespor vs Fatsa Belediyespor
 04/10/2020 Nevşehir Belediyespor vs Kemerspor 2003
 04/10/2020 Kızılcabölükspor vs Edirnespor
 04/10/2020 Manisaspor vs Arnavutköy Belediye
 04/10/2020 1877 Alemdağspor vs Diyarbekirspor
 04/10/2020 1928 Bucaspor vs Belediye Derincespor
 05/10/2020 Çankaya FK vs Payasspor
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI