Turgay ÖZBEK
  Güncelleme: 30-03-2021 20:09:00   12-11-2020 16:51:00

II. Abdülhamid Dönemi - Osmanlı Fransız İlişkilerinde Krizler ve Çatışmalar

Okuduğum kitabın alt başlığı “1901 Hadisesi - Lorando ve Tubini Meselesi". Yazarları İstanbul Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Metin Ünver ile Öğr. Gör. Murat Hulkiender; "çalışma TÜBİTAK SOBAG tarafından 114K883 numara ile desteklenmiş bilimsel araştırma projesinden elde edilen verilere dayanmaktadır." Kitap 2018 yılında İlgi Kültür ve Sanat tarafından yayınlanmış; ISBN 978-605-2022-57-3.

Alt başlıkta sözü edilen "1901 Hadisesi", Midilli Adası'nın 7 Kasım 1901 tarihinde Fransa tarafından işgalidir. Midilli limanı "2 torpido ve 5 zırhlı ile abluka altına alındıktan sonra gemilerin toplarını kasaba ve kaleye doğru çevirdikleri", "iki yüz kadar Fransız askerinin Gümrük'teki sancağı indirerek yerine Fransız bandrasını çektiği ve Osmanlı Bankası şubesi ile telgrafhanenin [ve postahanenin] tutulduğu" bu hadisede Çanakkale Boğazı Muhafızlığı'ndan II. Ordu Müşiriyeti'ne "top veya silah atılacak olursa karşılık verilip verilmemesi sorulmuşsa da mukavemet edilmemesi" emredilmiştir. üç gün sonra imzalanan antlaşma ile tüm Fransız taleplerinin kabul edilmesi ile  işgal sona erdirilmiş; "Fransa Donanması ise 11 Kasım günü Midilli Adası'ndan ayrılmıştır."

Alt başlıkta diğer sözü edilen husus "Lorando ve Tubini Meselesi"dir. Osmanlı Devleti Nafia Nezareti 1875 yılında, Venedik asıllı Fransız vatandaşları banker Lorando Biraderlerden, Haydarpaşa-İzmit demiryolunun ödenmemiş borçlarının karşılanması için %15 faiz ile 2 yılda eşit aylık taksitlerle geri ödenmek üzere 30,000 lira borç almıştır. Diğer taraftan, 1881 yılında banker Köçeoğlu Agop, tasfiye halindeki İtibar-ı Umumi-i Osmanî (Credit General Ottoman) Bankası hissedarlarından (yine Venedik asıllı Fransız vatandaşları) Aristide ve George Tubini'ye olan 141.929,14 lira tutarındaki borçlarına karşılık, Maliye Nezareti'nden, şehzade Murat Efendi ve Valide Sultan'dan olan alacaklarını temlik etmiştir.

Yapılan kısmi ödemelere rağmen tam geri ödenemeyen bu borçlar, gerek gecikme faizlerindeki anlaşmazlıklar gerek Osmanlı'nın mali sıkıntıları nedenleriyle 1901 yılına kadar sürüncemede kalmıştır. 1898 yılında göreve başlayan Fransa Dışişleri Bakanı Delcassé ile Fransa'nın İstanbul Sefiri Ernest Constans döneminde mesele, Osmanlı'da ve Orta Doğu'da artan Alman nüfuzundan doğan endişeleriyle beslenerek, Fransa'nın okullar, dini müesseseler, uygulanmayan mahkeme kararları ve sözleşmeler, ödenmeyen tazminatlar, gümrük ve posta şikayetleri gibi daha başka taleplerini de içeren bir krize evrilmiştir. Aynı dönemde, Osmanlı Padişah'ı II. Abdülhamid, Dışişleri Bakanı Tevfik Paşa ve Paris Sefiri Salih Münir Bey'dir. Kitapta bu kişilerin yazışmaları, tutumları ve kararları ile dönemin Avrupa gazete makaleleri refere edilerek, bu iki gecikmiş ticari borcun nüfuz krizine evrilmesi, öğretim görevlisi yazarlarca çok detaylı olarak anlatılıyor.

Akademik tadına uygun olarak kitap "19. Yüzyıl Dünyasında Diplomasi ve Uluslararası Hukukun Konumu"nu ele alarak başlıyor. "1815 Viyana Kongresi'nda Büyük Güçler nosyonu müesseseleşmiştir. Buna göre İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya'ya, 1818'de Aix-la-Chapelle Konferansı'nda Fransa'nın da eklenmesiyle beş devlet Büyük Güç olarak öne çıkmıştır. … 1856 Paris Kongresi'nde Osmanlı Devleti de bu devletler grubuna kabul edilmiştir. İtalya'nın Büyük Güç kabul edilme iddiaları ilk defa 1867 Londra Konferansı'na davet edilmesiyle karşılık bulmuştur. Almanya 1871'de Prusya'nın yerini alacak, ABD ise 1898'de İspanya'yı yendikten sonra Büyük Güç sayılmaya başlanacaktır. 1905'te Rusya karşısındaki zaferinden sonra Japonya söz konusu statüyü elde etmiştir." Bu bölümde ayrıca Güç Dengesi ve Avrupa'nın Ahengi kavramları izah ediliyor ve örneklendiriliyor. Dönemin Büyük Güçlerin askeri müdahalelerinden örnekler veriliyor; 1856 İngiltere-Çin, 1902 Venezuela'ya Almanya, İngiltere ve İtalya'nın ortak müdahalesi. 1884-5 Berlin ile 1899 ve 1907 Lahey Konferansları da bu bağlamda ele alınıyor.

Sonraki bölümde 19. Yüzyılda Fransa'nın Dünya'daki konumu ile Osmanlı-Fransız ilişkilerinin ekonomik, dinî ve sosyo-kültürel yönleri ele alınıyor. "1875'teki iflasın ardından kredi temininde zorluk çeken [Osmanlı] hükûmet yabancılara verdiği ticarî ve finansal imtiyazlar sayesinde yeniden kredi alabilir hale gelmişti. Bir yandan yabancı sermayeye duyulan zorunlu ihtiyaç diğer yandan ise alt yapı yatırımlarını gerçekleştirecek teknolojiden yoksunluk bu bağımlılığı arttırmıştır. Böylelikle yabancı yatırımcıların kurduğu ve işlettiği şirketler demiryolundan su[, liman, tramvay, maden, havagazı, tütün] şirketlerine kadar imparatorluğun bütün ticarî hayatını kontrol altına aldı. 1870-1911 arasında yabancılara 109 adet imtiyaz verilmişti." Bu dönemde yabancı yatırımlar ve borçlar toplamında Fransız payı %60 idi; Almanya %25 ve İngiltere %15 ile diğer iki yatırımcı/borç veren ülke idi.

Kitap "Osmanlı-Fransız Diplomatik İlişkilerinin Kesilmesine Giden Süreç" ve Midilli'nin işgali ve sonrasını gün gün anlatan "Fransa'nın Donanma Diplomasisi" bölümleriyle tamamlanıyor.

Kitap bir yandan genelde 19. yüzyılın dünya düzeni ile Osmanlı'nın bu düzendeki yerini ve özelde Lorando-Tubini borçlarının Midilli'nin dört günlük işgaline yol açmasını anlatırken, diğer yandan sunduğu tarihi perspektif ile, bugünün Türk-Fransız ilişkilerini anlamaya muhakkak katkıda bulunacaktır. Özellikle kitaptaki şu tespit, Fransız tarafının ruh halini açıklayıcı olabilir: "19. yüzyılda bölgesel farklılıkları oldukça fazla olan Fransa'yı bir arada tutan en önemli değerin Fransa'nın "büyüklüğü" olduğu ifade edilmektedir. Buna göre Fransa'nın 19. ve 20. yüzyıllardaki uluslararası ilişkiler tarihinde söz konusu büyüklük vurgusunun oldukça abartılı bir biçimde öne çıkarıldığına işaret edilmiştir. Bu bakış açısı uluslararası düzlemde statü sahibi olmak için 'Fransa' olmanın yeteceğini savunur." Almanya karşısında 1870 Sedan yenilgisine ve hem I. hem II. Dünya Savaşında Amerika'nın kurtarıcılığına muhtaç kalınmış olmasına rağmen "la grande nation" kuruntusuna bugünlerde bile rastlanıyor olması hayrete şayandır denilebilir.

Ek: 5 adet fotoğraf

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 37 25 6 6 85 38 81 +47
2 Fenerbahçe 37 23 7 7 67 37 76 +30
3 Galatasaray 37 23 8 6 70 33 75 +37
4 Trabzonspor 37 17 7 13 45 34 64 +11
5 Sivasspor 37 14 7 16 50 41 58 +9
6 Alanyaspor 38 16 13 9 55 42 57 +13
7 Hatayspor 37 16 12 9 60 51 57 +9
8 Gaziantep FK 37 14 11 12 54 46 54 +8
9 Göztepe 37 13 12 12 55 51 51 +4
10 Fatih Karagümrük 37 13 12 12 52 49 51 +3
11 Konyaspor 37 11 14 12 47 47 45 0
12 Çaykur Rizespor 37 11 14 12 48 59 45 -11
13 Antalyaspor 38 9 13 16 40 53 43 -13
14 Başakşehir FK 37 11 16 10 41 55 43 -14
15 Yeni Malatyaspor 37 9 14 14 43 49 41 -6
16 Kasımpaşa 37 10 17 10 42 54 40 -12
17 Kayserispor 37 9 16 12 34 50 39 -16
18 MKE Ankaragücü 37 10 19 8 44 59 38 -15
19 BB Erzurumspor 38 9 19 10 41 65 37 -24
20 Gençlerbirliği 37 9 20 8 37 66 35 -29
21 Denizlispor 37 6 21 10 36 67 28 -31
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 33 20 6 7 60 26 67 +34
2 Giresunspor 33 20 6 7 52 24 67 +28
3 Samsunspor 33 19 4 10 56 30 67 +26
4 İstanbulspor 33 18 8 7 60 34 61 +26
5 Altay 33 19 11 3 62 36 60 +26
6 Altınordu 33 16 8 9 53 45 57 +8
7 Ankara Keçiörengücü 33 16 10 7 46 28 55 +18
8 Ümraniyespor 33 14 11 8 45 42 50 +3
9 Tuzlaspor 33 14 14 5 45 51 47 -6
10 Bursaspor 33 14 15 4 56 54 46 +2
11 Bandırmaspor 33 12 15 6 45 47 42 -2
12 Boluspor 33 11 16 6 35 41 39 -6
13 Balıkesirspor 33 9 16 8 35 48 35 -13
14 Adanaspor 33 9 17 7 44 53 34 -9
15 Menemenspor 33 7 13 13 37 58 34 -21
16 Akhisarspor 33 8 20 5 35 58 29 -23
17 Ankaraspor 33 6 19 8 33 59 26 -26
18 Eskişehirspor 33 1 24 8 23 88 8 -65
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 37 27 2 8 81 25 89 +56
2 Sakaryaspor 37 20 5 12 70 35 72 +35
3 Kırşehir Belediyespor 37 21 8 8 55 30 71 +25
4 Van Spor 37 21 10 6 59 34 69 +25
5 Kırklarelispor 37 18 6 13 59 32 67 +27
6 Bodrumspor 37 18 11 8 80 48 62 +32
7 Etimesgut Belediyespor 37 18 12 7 62 34 61 +28
8 Karacabey Belediyespor 37 14 12 11 50 40 53 +10
9 Turgutluspor 37 16 16 5 44 56 53 -12
10 Pendikspor 37 15 16 6 64 51 51 +13
11 Serik Belediyespor 37 12 11 14 48 48 50 0
12 Pazarspor 37 15 17 5 60 62 50 -2
13 Tarsus İdman Yurdu 37 13 14 10 56 54 49 +2
14 Bayburt Özel İdare Spor 37 14 18 5 50 59 47 -9
15 Sivas Belediyespor 37 10 14 13 56 53 43 +3
16 1922 Konyaspor 37 10 18 9 45 49 39 -4
17 Kastamonuspor 37 8 17 12 31 54 36 -23
18 Elazığspor 37 10 21 6 56 83 33 -27
19 Mamak FK 37 6 25 6 32 118 24 -86
20 Kardemir Karabükspor 37 1 34 2 14 107 2 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/05/2021 BB Erzurumspor vs Kasımpaşa
 08/05/2021 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 08/05/2021 Fatih Karagümrük vs Gençlerbirliği
 08/05/2021 Galatasaray vs Beşiktaş
 08/05/2021 Göztepe vs Konyaspor
 08/05/2021 Hatayspor vs Denizlispor
 08/05/2021 Kayserispor vs Gaziantep FK
 08/05/2021 MKE Ankaragücü vs Fenerbahçe
 08/05/2021 Sivasspor vs Başakşehir FK
 08/05/2021 Trabzonspor vs Antalyaspor
 08/05/2021 Trabzonspor - Antalyaspor Trabzonspor ligdeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 11/05/2021 Yeni Malatyaspor - Hatayspor Yeni Malatyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Yeni Malatyaspor yenilmez
 11/05/2021 Başakşehir FK - Kayserispor Kayserispor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Başakşehir FK yenilmez
 11/05/2021 Konyaspor - Trabzonspor Konyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Konyaspor yenilmez
 11/05/2021 Kasımpaşa - MKE Ankaragücü MKE Ankaragücü ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Kasımpaşa yenilmez
 11/05/2021 Yeni Malatyaspor - Hatayspor Hatayspor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Yeni Malatyaspor yenilmez
 11/05/2021 Denizlispor - Galatasaray Galatasaray ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Galatasaray yenilmez
 11/05/2021 Beşiktaş - Fatih Karagümrük Fatih Karagümrük ligde deplasmandaki son 7 maçında hiç kazanamadı  Beşiktaş yenilmez
 11/05/2021 Beşiktaş - Fatih Karagümrük Beşiktaş ligde evindeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Beşiktaş yenilmez
 11/05/2021 Fenerbahçe - Sivasspor Fenerbahçe ligdeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Fenerbahçe yenilmez
 11/05/2021 Denizlispor - Galatasaray Denizlispor ligdeki son 10 maçında hiç kazanamadı  Galatasaray yenilmez
 11/05/2021 Konyaspor - Trabzonspor Trabzonspor ligde deplasmandaki son 16 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 11/05/2021 Fenerbahçe - Sivasspor Sivasspor ligdeki son 16 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/05/2021 Boluspor vs Eskişehirspor
 07/05/2021 Akhisarspor vs Ümraniyespor
 09/05/2021 Altay vs Bandırmaspor
 09/05/2021 Ankaraspor vs İstanbulspor
 09/05/2021 Balıkesirspor vs Altınordu
 09/05/2021 Bursaspor vs Ankara Keçiörengücü
 09/05/2021 Adanaspor vs Samsunspor
 09/05/2021 Menemenspor vs Adana Demirspor
 09/05/2021 Tuzlaspor vs Giresunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/05/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Pendikspor
 08/05/2021 Etimesgut Belediyespor vs Karacabey Belediyespor
 08/05/2021 Elazığspor vs Sivas Belediyespor
 08/05/2021 Eyüpspor vs Van Spor
 08/05/2021 Kardemir Karabükspor vs Kırşehir Belediyespor
 08/05/2021 Kastamonuspor vs Sakaryaspor
 08/05/2021 Serik Belediyespor vs Mamak FK
 08/05/2021 Tarsus İdman Yurdu vs Kırklarelispor
 08/05/2021 Turgutluspor vs Bodrumspor
 08/05/2021 1922 Konyaspor vs Pazarspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/05/2021 1877 Alemdağspor 0 - 0 Edirnespor
 01/05/2021 Arnavutköy Belediye 0 - 0 Diyarbekirspor
 01/05/2021 Manisaspor 1 - 2 Ofspor
 01/05/2021 Artvin Hopaspor 1 - 0 Fatsa Belediyespor
 01/05/2021 Kızılcabölükspor 0 - 1 Yeşilyurt Belediyespor
 01/05/2021 Nevşehir Belediyespor 1 - 2 Çankaya FK
 01/05/2021 1928 Bucaspor 3 - 0 Antalya Kemerspor
 25/04/2021 Ofspor 0 - 0 Arnavutköy Belediye
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI