Turgay ÖZBEK - DÜNYA HALİ
  Güncelleme: 25-09-2021 13:13:00   02-06-2021 16:57:00

2002'nin 18 yıl öncesi, 18 yıl sonrası

          Cari Denge, en basit tanımıyla, bir yılda (ya da bir ayda) bir ülkenin kazandığı döviz ile harcadığı dövizin farkıdır. Eksi Cari Denge, yani Cari Açık veren bir ülke kazanabildiği dövizden fazlasını harcıyor demektir ki Türkiye bu tür ülkeler arasındadır.

          2002 sonrasında Cari Açığımız adeta patladı; öncesinde 18 yılın ortalama Cari Açığı yıllık 1,2 milyar $ iken, sonraki 18 yılda yıllık ortalama 31,7 milyar $'a çıktı. Bu demektir ki ülke olarak son 18 yılda x 31,7 = 570 milyar $ kazanmadığımız dövizi harcamışız. Bu önceki 18 yıllık dönemde toplam 21 milyar $ idi; denilebilir ki son 18 yılın "bolluk, ferahlık" farkı 21 ile 570 arasındaki farktır.

          Cari Açık veren bir ülke ya yurtdışından döviz borçlanır ya da yabancılara dövizle ülkeden bir şeyler satar. Ülke olarak dış borcumuz son 18 yılda 125 milyar $'dan 435 milyar $'a çıktığına göre, kazanmadan harcadığımız dövizin 435 - 125 = 310 milyar $'ını borçlanmışız.

          Kalan 570 - 310 = 260 milyar $ nereden geldi dersek; üç yol mevcut.

          Yabancı sermaye gelir; şirket kurma, şirket satın alma, veya "sıcak para" ya da "portföy yatırımı" diye adlandırılan hisse senedi / devlet tahvili alma. Ülkemizde Cari Açığın, borçlanma dışında karşılandığı en büyük kaynak bu "sıcak para" türüdür.

          Yabancıya mal satılır; arsa / ev gibi ki 5-10 milyar $'ı geçmez.

          Ya da döviz rezervleri azalır, "cepten yemek" gibi. Merkez Bankasının sattığı, polemiklere konu olan, 128 milyar $'ın yabancılara giden kısmı da bu çeşittendir.

          Cari Açık vermek kader midir? Hayır, değildir. Almanya ve Japonya yıllardır Cari Fazla verir. Yakın zamanda Çin devasa Cari Fazla veren bir ülke haline gelmiştir. Belki bizim için asıl ilginci, 1997 ve öncesinde yıllık ortalama 3 milyar $ Cari Açık veren Güney Kore'nin sonraki yıllarda ortalama 39 milyar $ Cari Fazla veren bir ülkeye haline dönüşmesidir, Samsung, Hyundai gibi global markalarıyla.

          Biz -1'i -32 yapar iken, Güney Kore -3'den +39'a dönmüş ve bizden üç kat daha zengin duruma gelmişler; öğreneceğimiz çok şey var gibi.

 

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 9 6 0 3 19 9 21 +10
2 Hatayspor 9 6 2 1 18 7 19 +11
3 Fenerbahçe 9 6 2 1 13 9 19 +4
4 Beşiktaş 9 5 2 2 18 11 17 +7
5 Fatih Karagümrük 9 5 2 2 15 11 17 +4
6 Galatasaray 9 5 2 2 14 12 17 +2
7 Alanyaspor 9 5 2 2 14 14 17 0
8 Altay 9 5 4 0 15 14 15 +1
9 Konyaspor 9 3 1 5 12 9 14 +3
10 Adana Demirspor 9 3 3 3 14 14 12 0
11 Kayserispor 9 3 4 2 13 15 11 -2
12 Gaziantep FK 9 3 4 2 11 13 11 -2
13 Sivasspor 9 2 3 4 13 11 10 +2
14 Başakşehir FK 9 3 6 0 11 12 9 -1
15 Antalyaspor 9 2 4 3 10 14 9 -4
16 Yeni Malatyaspor 9 3 6 0 9 16 9 -7
17 Göztepe 9 2 5 2 9 13 8 -4
18 Giresunspor 9 2 5 2 5 9 8 -4
19 Kasımpaşa 9 1 5 3 9 14 6 -5
20 Çaykur Rizespor 9 0 8 1 6 21 1 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 9 6 0 3 17 3 21 +14
2 MKE Ankaragücü 9 6 0 3 17 5 21 +12
3 BB Erzurumspor 9 6 3 0 15 10 18 +5
4 Eyüpspor 9 5 2 2 16 12 17 +4
5 Kocaelispor 8 5 2 1 8 7 16 +1
6 Bandırmaspor 9 5 4 0 15 10 15 +5
7 Tuzlaspor 8 4 2 2 9 5 14 +4
8 Samsunspor 8 3 3 2 14 14 11 0
9 Gençlerbirliği 8 3 3 2 10 13 11 -3
10 Menemenspor 9 3 4 2 12 17 11 -5
11 İstanbulspor 8 3 4 1 10 10 10 0
12 Denizlispor 9 3 5 1 9 12 10 -3
13 Altınordu 9 3 5 1 12 20 10 -8
14 Adanaspor 9 2 4 3 12 15 9 -3
15 Manisa FK 9 3 6 0 11 16 9 -5
16 Boluspor 8 2 4 2 8 9 8 -1
17 Bursaspor 8 2 4 2 10 13 8 -3
18 Balıkesirspor 8 2 6 0 6 13 6 -7
19 Keçiörengücü 8 1 6 1 5 12 4 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/10/2021 Yeni Malatyaspor vs Altay
 23/10/2021 Çaykur Rizespor vs Kasımpaşa
 23/10/2021 Gaziantep FK vs Giresunspor
 23/10/2021 Konyaspor vs Kayserispor
 23/10/2021 Göztepe vs Trabzonspor
 24/10/2021 Fatih Karagümrük vs Hatayspor
 24/10/2021 Antalyaspor vs Başakşehir FK
 24/10/2021 Sivasspor vs Adana Demirspor
 24/10/2021 Fenerbahçe vs Alanyaspor
 25/10/2021 Beşiktaş vs Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/10/2021 Eyüpspor vs Adanaspor
 22/10/2021 MKE Ankaragücü vs Manisa FK
 23/10/2021 Keçiörengücü vs İstanbulspor
 23/10/2021 Tuzlaspor vs Bandırmaspor
 23/10/2021 Boluspor vs Menemenspor
 23/10/2021 Samsunspor vs BB Erzurumspor
 24/10/2021 Altınordu vs Ümraniyespor
 24/10/2021 Balıkesirspor vs Bursaspor
 24/10/2021 Kocaelispor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/10/2021 Adıyaman FK vs Diyarbekir Spor
 23/10/2021 Bodrumspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 23/10/2021 Hekimoğlu Trabzon vs Turgutluspor
 23/10/2021 İnegölspor vs Sakaryaspor
 23/10/2021 Niğde Anadolu FK vs Ergene Velimeşe
 23/10/2021 Somaspor vs Kahramanmaraşspor
 23/10/2021 Van Spor FK vs Sivas Belediyespor
 23/10/2021 Afjet Afyonspor vs Etimesgut Belediyespor
 23/10/2021 Ankaraspor vs Serik Belediyespor
 23/10/2021 Çorum FK vs Sarıyer
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/10/2021 Arnavutköy Belediye vs Karaman Belediyespor
 23/10/2021 Batman Petrolspor vs Çatalcaspor
 23/10/2021 Belediye Kütahyaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/10/2021 Bergama Belediyespor vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 23/10/2021 Bursa Yıldırımspor vs Osmaniyespor FK
 23/10/2021 Elazığspor vs Kahta 02 Spor
 23/10/2021 Erbaaspor vs Nevşehir Belediyespor
 23/10/2021 Fatsa Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/10/2021 Hendek Spor vs Sancaktepe FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI