Turgay ÖZBEK - DÜNYA HALİ
  Güncelleme: 21-12-2021 14:29:00   14-12-2021 14:19:00

İslâm Dünyasının Hataları Neydi?

Okuduğum kitabın adı Hata Neredeydi? Doğu'nun 300 Yıldır Cevabını Aradığı Soru. Kronik Kitap tarafından 2020 yılında 7. baskısı yapılmış; ISBN: 978-605-7635-48-8, 185 sayfa. Kitap 2001 yılında meşhur Oryantalist Bernard Lewis tarafından yazılmış.

            Arka kapaktan alıntılıyorum: "İslâm dünyası, yüzyıllar boyunca hem askerî ve ekonomik anlamda hem de uygarlık sanatları ve bilim gibi alanlarda öncüydü. İnsanlığın en ön safında, oldukça kuvvetli bir biçimde yerini almıştı. Peki nasıl oldu da aynı yüzyıllar boyunca 'barbarlığın' ve 'dinsizliğin' karanlığına batan, öğrenilecek ve korkulacak hiçbir şey barındırmayan yer olarak gösterilen Hıristiyan Avrupa bir anda öne geçmişti?"

            Yazar, İslâm dünyasının Hıristiyan Avrupa'nın "gerisinde kalma" sürecini yedi bölümde irdeliyor; Savaş Meydanlarından Alınan Dersler, Zenginlik ve Güç Arayışı, Toplumsal ve Kültürel Engeller, Modernleşme ve Toplumsal Eşitlik, Laiklik ve Sivil Toplum, Zaman Mekân ve Modernite, Kültürel Değişimin Yüzleri. Bölümler bugüne kadar duymadığım ilginç detaylarla dolu. Örneğin, kan dolaşımının keşfi 1628 yılında kitabı basılan İngiliz doktor William Harvey'e atfedilirken, dörtyüz yıl önce Suriye'de yaşamış doktor İbnü'n-Nefis kitabında (kalpten akçiğere olan) küçük kan dolaşımından bahsetmektedir.

            Şimdi, kısa alıntılarla kitaba birlikte göz atalım."Doğu'da her zaman Batılı seyyahlar bulunuyordu. Hıristiyanlığın kutsal yerlerini ziyaret etmek amacıyla hacı olarak; sultanların izniylezengin Doğu ticaretinden faydalanan tacir olarak". Diğer taraftan "Müslümanların hac sırasında Avrupa'da gidecekleri kutsal yerleri yoktu. Yüzyıllardır bir şeyler sunmak hususunda fakir kalmış bir Avrupa, tacirleri pek çekmiyordu. … Doğu dilleri çalışmaları Avrupa üniversitelerinde … yoğun bir şekilde yürütülmüştür. [Ama] Nispeten çok yakın bir tarihe kadar Şark'ta Oksidantalist/Garbiyatçı yoktu. … Avrupalı güçler uzunca süredir İslam toprakları ve başka yerlerde daimi elçilik ve konsolosluklarının varlığını korumayı sağlıyordu. İslâm devletleri ise bunu yapmıyordu. Bir şey söyleneceği zaman yabancı hükümdara bir elçi gönderip işi bitince geri getirtmek Müslüman devletler için sıradan bir uygulamaydı." Özetle, Batı ile Doğu arasında yüzyıllarca ilgi, inceleme ve öğrenme asimetrisi mevcuttu.

            1899 yılında, Paris'te eğitim görmüş Mısırlı avukat Kasım Emin Kadının Özgürlüğü [Tahrirü'l Mer'e] adlı bir kitap yazar. "Kitabın ana konusu kadınları eğiterek konumlarını yükseltmek ve böylelikle sosyal ve mesleki hayata girişlerini sağlamaktı. Emin, özellikle örtünün kaldırılmasını ve çokeşliliğe, cariyeliğe ve talaka [belli sözlerle nikâh akdinin bozulmasına] onay veriyormuş gibi görünen Kur'an ayetlerinin yeniden yorumlanmasını öneriyordu. … Kasım Emin'in kitabı Mısır ve diğer yerlerdeki gelenekçi yapıların ciddi tepkisini doğurdu. … En aşırı ve en Batı karşıtı köktenciler bile bugünlerde modernleşmenin ve modern teknoljinin … tamamiyle kullanılmasını gerektiğini kabul etmektedir. Bu modernleşme olarak görülür …Kadınların özgürleşmesi Batılılaşmadır; hem geleneksel muhafazakarlar hem de radikal köktenciler için ne gerekli ne de faydalıdır, gerçek İslami değerlere bir ihanet olarak sadece zararlıdır." Kadın, Doğu'da, Batı'daki gibi erkeklerle eşit konuma bugün bile erişebilmiş değil.

            "İslam, mümin ile Tanrı arasında sınıf, dini tören ve din adamı ayrıcalığı tanımaz. … 'Ruhban sınıfı' … Müslüman … geleneklerine yabancı, Hıristiyani bir kelimedir ancak günümüzdeki Müslüman … gerçekliklerinin bir parçasıdır da. Bu, başlangıcı Osmanlı dini hiyerarşisinde görülebilen uzun bir gelişmenin sonucudur. … Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra bile, Ortadoğu'daki Osmanlı'nın halefi devletlerde uygulama devam etmiştir." Laikleşme süreci ile Batı, Hıristiyan Ruhban Sınıfının toplumsal etkisini daraltırken, Doğu, İslâm'da olmayan ruhban sınıfını yaratarak onun tahakkümü altına girmiş.

            Yazar kitabında, İslâm dünyasının Hıristiyan Avrupa'nın "gerisinde kalma" sürecini irdeliyor, "yakalama" reçetesi yazmaktan ise geri durmuş; anlaşılan bu zor işi okuyucuya bırakmış.

 

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 22 15 1 6 39 16 51 +23
2 Konyaspor 21 12 3 6 33 16 42 +17
3 Fenerbahçe 22 10 6 6 35 27 36 +8
4 Alanyaspor 22 10 7 5 38 32 35 +6
5 Beşiktaş 22 10 7 5 34 30 35 +4
6 Hatayspor 22 11 9 2 32 34 35 -2
7 Başakşehir FK 21 10 7 4 30 21 34 +9
8 Adana Demirspor 22 9 6 7 30 25 34 +5
9 Kayserispor 22 8 7 7 30 29 31 +1
10 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
11 Sivasspor 22 7 6 9 29 23 30 +6
12 Fatih Karagümrük 22 8 8 6 29 31 30 -2
13 Galatasaray 22 7 9 6 27 31 27 -4
14 Giresunspor 22 7 10 5 21 22 26 -1
15 Kasımpaşa 22 6 10 6 27 30 24 -3
16 Göztepe 22 6 10 6 26 30 24 -4
17 Antalyaspor 22 6 11 5 23 34 23 -11
18 Çaykur Rizespor 22 6 13 3 21 39 21 -18
19 Altay 22 5 14 3 24 37 18 -13
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 20 11 4 5 33 22 38 +11
4 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
7 Adanaspor 20 9 6 5 26 20 32 +6
8 Samsunspor 19 8 5 6 28 23 30 +5
9 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
10 Gençlerbirliği 20 8 10 2 23 29 26 -6
11 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
12 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
13 Kocaelispor 20 7 10 3 20 25 24 -5
14 Keçiörengücü 20 6 9 5 27 32 23 -5
15 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
16 Altınordu 20 7 12 1 27 40 22 -13
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Yeni Malatyaspor vs Beşiktaş
 22/01/2022 Adana Demirspor vs Fatih Karagümrük
 22/01/2022 Sivasspor vs Fenerbahçe
 22/01/2022 Başakşehir FK vs Göztepe
 23/01/2022 Hatayspor vs Çaykur Rizespor
 23/01/2022 Kasımpaşa vs Kayserispor
 23/01/2022 Altay vs Konyaspor
 23/01/2022 Antalyaspor vs Gaziantep FK
 23/01/2022 Giresunspor vs Alanyaspor
 23/01/2022 Galatasaray vs Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/01/2022 Samsunspor vs Kocaelispor
 22/01/2022 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 22/01/2022 Ümraniyespor vs Menemenspor
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 23/01/2022 Adanaspor vs Keçiörengücü
 23/01/2022 Bandırmaspor vs BB Erzurumspor
 23/01/2022 Eyüpspor vs Bursaspor
 05/02/2022 Keçiörengücü vs Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Ankaraspor vs Niğde Anadolu FK
 22/01/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 22/01/2022 Bodrumspor vs Diyarbekir Spor
 22/01/2022 Çorum FK vs Ergene Velimeşe
 22/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Etimesgut Belediyespor
 22/01/2022 Sarıyer vs Sakaryaspor
 22/01/2022 Sivas Belediyespor vs Serik Belediyespor
 22/01/2022 1461 Trabzon FK vs İnegölspor
 26/01/2022 Adıyaman FK vs Ankaraspor
 26/01/2022 Afjet Afyonspor vs Somaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Çatalcaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Erbaaspor vs Arnavutköy Belediye
 23/01/2022 Nevşehir Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/01/2022 Sancaktepe FK vs Karaman Belediyespor
 29/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Hendek Spor
 29/01/2022 Bursa Yıldırımspor vs Arnavutköy Belediye
 30/01/2022 Artvin Hopaspor vs Elazığspor
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI