Turgay ÖZBEK - DÜNYA HALİ
  Güncelleme: 28-11-2021 20:23:00   12-08-2021 18:11:00

Kâzım Karabekir'in gözüyle yakın tarihimiz

            Okuduğum kitabın adı "Kâzım Karabekir'in Gözüyle Yakın Tarihimiz, İstiklal Savaşı'nın İçyüzü".

            Genç okurlarımız için, Kâzım Karabekir'i kısaca da olsa tanıtmak yararlı olabilir. Kendisi, Mustafa Kemal Atatürk, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele ile birlikte Anadolu Direnişini başlattığı kabul edilen "İlk Beşler"i oluşturuyor. Haziran 1919'da dördünün imzaladığı Amasya Tamimi'ne Karabekir, Kolordusunun başında bulunduğu Erzurum'dan destek veriyor. Anadolu'da I. Dünya Savaşından geriye kalan iki kolordudan Ankara merkezli diğerinin başında Ali Fuat Cebesoy var. Ancak esas kuvvet, Karabekir'in 1919 Nisan ayında başına geçtiği Doğu Anadolu Kolordusu. I. Dünya Savaşında savaşmış olduğu bu bölgede halk kendisini seviyor; Erzurum Kongresi onun girişimleriyle ve onun himayesinde 1919 Temmuz ayında yapılıyor. Kongre öncesi askerlikten istifa etmek zorunda kalan Mustafa Kemal'i İstanbul'un emirlerine karşın tutuklamayı reddeden, Mustafa Kemal'e "kolordumda emrinizdeyim paşam" diyerek tekmil veren ve Kongre Başkanı seçilmesi için ağırlığını koyan Kâzım Karabekir.

            Yıllar geçiyor, çok partili sistem denemesi ile Kasım 1924'te "İlk Beşler"in Atatürk hariç dördü CHP'ye muhalif TCF, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kuruyor. Partiye ilgi çok büyük. Ancak, dört ay sonra, Şubat 1925'te, Şeyh Said İsyanı bahanesiyle parti kapatılıyor. Haziran 1926'da Atatürk'e İzmir'de yapılması planlanan suikast ortaya çıkarılınca, (kararları temyiz edilemeyen) İstiklal Mahkemesinde açılan davaya TCF'yı kuran dörtlü de dahil ediliyor. Üçü tutuklanıyor, Rauf Orbay ise tedavi için bulunduğu Viyana'dan dönmüyor. Neticede üçlü zar zor beraat ediyor, Rauf Orbay ise 10 yıllık hüküm giyiyor. 18. yüzyıl sonu Fransız İhtilali liderlerinden Danton'a atfedilen "her devrim kendi çocuklarını yer" sözü, (Atatürk dönemi Adalet Bakanlarından Mahmut Esat Bozkurt'un deyimiyle) "Anadolu İhtilali"nde de gerçek oluyor.

            Ekim 1927'de Atatürk "19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktım" diye başlayan meşhur Nutuk'u okuyor. Kâzım Karabekir'in Nutuk'a itirazları var; bazı gerçeklerin gizlendiğini ya da değiştirildiğini söylüyor, belgeler ibraz ediyor. Bunu gazetelere anlatıyor, yayın durduruluyor. Bunun üzerine İstiklâl Savaşı anılarını belgeleriyle 1933'de kitap haline getirip, 3,000 adet bastırıyor; kitap ciltlenmeden matbaadan alınıp yakılıyor. Evi basılıp şahsi belgeleri toplanıp yakılıyor. Kâzım Karabekir'e iade-i itibar ancak Atatürk sonrası İnönü döneminde geliyor; milletvekili ve Meclis Başkanı oluyor. Nutuk'a olan itirazlarının ve İstiklâl Harbini kendi gözünden anlatışının kitap olarak basılmaları ise vefatından sonra, kızı Timsal Hanımın gayretleriyle; İstiklâl Harbimizin Esasları (1951), İstiklâl Harbimiz (1960'da hazırlanmış olmakla birlikte mahkemeler sonrası 1969'da basılabiliyor), Nutuk ve Karabekir'den Cevaplar (1995).

            Elimdeki kitabı hazırlayan Mustafa Armağan, Sunuş bölümünde şöyle diyor: Karabekir külliyatını bugünkü bir okurun anlamakta zorlanacağı teknik üsluptan kurtararak daha akıcı bir kıvamda ve bunu bir hikâye kurgusu içinde sunmak istedim. Timaş Yayınları tarafından yayınlanmış elimdeki kitap 240 sayfa, Haziran 2012 4. baskı, ISBN 978-605-114-432-0. Kâzım Karabekir'in diğer kitaplarını okumuş birisi olarak, Mustafa Armağan'ın amacına ulaştığını söyleyebilirim. Gerçi bana göre anlatım "hikaye kurgusu içinde" olmasa da olurmuş ya da en azından daha kısa tutulabilirmiş; ama yine de elimdeki kitabın okunması çok rahat.

            Şimdi gelin Karabekir Paşa'nın dediklerinden bir kaçına göz atalım.

“Gazi Mustafa Kemal Paşa, İstiklal Savaşı’nın gerçek seyrini ve bu arada arkadaşlarının hizmet ve fedakârlıklarını millet huzurunda açıkça belirterek Türk tarihine hakkı olan bilgiyi tam ve eksizsiz olarak vermeli, hata siyasî ve askerî planda yüksek görevler başaran arkadaşlarının, yaşadıkları değerli hatıralarını millete ve tarihe sunmalarını özellikle teşvik etmeliydi. Oysa o tam tersi bir yol tutturdu. … her şeyi kendisi düşünüp yaptı gibi gösterme sevdasına düştü. Bunu millete böyle belletmek için de başka hatıraların ve belgelerin yayınlanmasına izin vermedi. Kendi eseri olan Nutuk dışındaki kaynakları kuruttu. …

20. Yüzyılda Türk tarihi adına ağır bir leke olan bu çirkin hareketler, hızını Ankara’da yarı resmi sayılan ve adı da üstelik Hâkimiyet-i Milliye (Milletin Egemenliği) olan bir gazetede yayınlanan şu öğreti ve işaretten alır: İstiklal Savaşı’nın “Âmentü”sü şöyle bir kanun olmalıdır: Madde 1) Mustafa Kemal düşündü, Mustafa Kemal yaptı ve Mustafa Kemal yazdı. Madde 2) Bunu bir nefeste okumayan kişi, Türk vatandaşlığı hakkından mahrumdur! …

            O devrin dalkavukluk ahlâkından bir [başka] örnek: [Cumhuriyet Gazetesi‘nden alıntı, bugünkü dille] Kutsal Kitap – Dünyanın kurtarıcısı kutsal Gazimiz Efendimiz hazretlerinin kutsal gücünü ve mucizelerini beyan eden Kitâb-ı Mukaddes’in [Nutuk kastediliyor] nüshalarını İstanbul’dan Bâbıâli civarındaki İbrahim Hilmi Kitabevi’nden isteyiniz.”

            [Temmuz 1919’da Erzurum Kongresi öncesi Mustafa Kemal Paşa askerlikten istifa eder.] … "Mustafa Kemal Paşa ile Rauf Bey’i Erzurum Kongresi’ne Erzurum’dan delege (murahhas) yapmak istedik. Fakat Doğu halkı onları tanımadığı için Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti buna itiraz etti. … ısrarım üzerine iki Erzurum delegesi istifa ettirildi ve yerlerine Mustafa Kemal Paşa ile Rauf Bey tayin olundu. Böylece Mustafa Kemal Paşa’nın, himayemde açılan Erzurum Kongresi’ne alınması kadar başkanlığa seçilmesi için de yolu açılmış oldu. Hatta Cemiyet İstanbul’dan gelenlere bir türlü güvenemediği için her ikisinin de benim huzurumda yemin etmesini istediler. Bu yemin merasimi de benim kolordu karargâhımda gerçekleştirilmiştir. … uyarılarıma rağmen Mustafa Kemal Paşa hazretleri general üniforması ve [padişah] yaver kordonunu çıkarmamakta ısrar ediyordu. Kongreye de bu askerî kıyafetle girmek istemiş, ancak delegelerden büyük tepki almıştı. Nitekim Gümüşhane delegesi Kadirbeyoğlu Zeki Bey kendisine ‘Önce üniforma ve kordonunu çıkart, ondan sonra kürsüye gel!’ uyarısında bulunmuştu. Mustafa Kemal Paşa bu sert uyarıya hak vererek ses çıkarmadan dışarı çıkmış, üniforma ve kordonunu çıkartmış ve sivil bir elbise giyerek tekrar salona gelip yerini almıştı.”

            “[1920] 30 Ekim’de ise Ermeni ordusunu 3 saat içinde perişan ettik. Sıkı bir takiple Doğu cephesindeki tabyaları işgal ettik. İki yıl önce yine Kars’ı kuşatıp kurtardığım için epeyce tecrübeliydim. Saat 3.30’da Kars’taydım. İkindi vakti direnen son tabyayı da düşürdükten sonra Kars’ın ele geçirildiğini Ankara’ya müjdeledim. … Aldığımız esirler şunlardı: 3 general, 6 albay, 12 yarbay, 16 yüzbaşı, 59 teğmen, 16 sivil memur, 12 subay vekili, 4 subay adayı, 1.150 asker… Toplam 1.100 Ermeni asker öldürülmüştü. Ganimet olarak çok önemli silahlar elimize geçmişti. … Hatta aldığımız esirler arasında Ermenilerin Harbiye Nazırı Arartof ile Genelkurmay Başkanı Vekilof, Kars kale ve grup komutanı Primof, bir de sivil bakan vardı. Ters cephe ile yaptığım bu taarruz, tarihteki emsalleri gibi bize büyük bir zafer kazandırmış, bir düşman ordusunun önemli bir kısmını ezmiş, modern bir kaleyi çok cüzi bir zayiat vererek almamızı sağlamıştı. Kayıplarımız sadece ve sadece 9 şehit ve 47 yaralıydı.

            İsmet Bey’in en ufak başarısını yere göğe sığdıramayan Mustafa Kemal Paşa’nın Nutuk’ta Kars Harekâtı hakkındaki satırları gerçekten üzüntü vericidir. Şunları yazıyor: ‘Efendiler; savaş meydanında emir bekleyen ordumuz 28 Ekim 1920 günü Kars üzerine harekete başladı. Düşman direnmeden Kars’ı terk etti. 30 Ekim’de tarafımızdan işgal olundu.’

            … Nutuk’ta geçen yukarıdaki ifade, bana karşı yapılan haksızlıklardan sadece biridir. Fakat ordunun, Mehmetçiğin şahsına yapılmış bir haksızlıktır. Bu itibarla bana şahsi haksızlıktan daha ağır gelmiştir.”

            Gerisini kitaptan okuyabilirsiniz. "Resmi tarih"e itirazlara ilgi duyanlar için, İstiklâl Savaşı konusunda bu kitap, kanaatimce, iyi bir başlangıç. Daha derin ve detaylı bilgi sahibi olmak isteyenler doğrudan Karabekir Paşa'nın kendi kitaplarına başvurabilirler. Mustafa Armağan'ın dip notlarında da "resmi İstiklâl Savaşı tarihi"ne diğer itirazlar hakkında bilgiler var, meraklısına.

            Son bir söz, birisine müteşekkir olmamız, onun bazı yaptıklarını yeri geldiğinde eleştirebilmekten bizi alıkoymamalı; kişileri sevap ve günahlarıyla kabullenebilmeliyiz.

  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 23 16 1 6 41 17 54 +24
2 Konyaspor 22 13 3 6 34 16 45 +18
3 Alanyaspor 23 11 7 5 41 33 38 +8
4 Adana Demirspor 23 10 6 7 35 25 37 +10
5 Fenerbahçe 23 10 6 7 36 28 37 +8
6 Beşiktaş 23 10 7 6 35 31 36 +4
7 Hatayspor 23 11 9 3 32 34 36 -2
8 Başakşehir FK 22 10 8 4 31 23 34 +8
9 Gaziantep FK 22 9 8 5 27 28 32 -1
10 Sivasspor 23 7 6 10 30 24 31 +6
11 Kayserispor 23 8 8 7 31 32 31 -1
12 Fatih Karagümrük 23 8 9 6 29 36 30 -7
13 Kasımpaşa 23 7 10 6 30 31 27 -1
14 Göztepe 23 7 10 6 28 31 27 -3
15 Galatasaray 23 7 10 6 28 33 27 -5
16 Giresunspor 23 7 11 5 22 25 26 -3
17 Antalyaspor 23 6 11 6 23 34 24 -11
18 Çaykur Rizespor 23 6 13 4 21 39 22 -18
19 Altay 23 5 15 3 24 38 18 -14
20 Yeni Malatyaspor 22 4 14 4 18 38 16 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 21 14 4 3 37 17 45 +20
2 MKE Ankaragücü 21 14 4 3 34 16 45 +18
3 BB Erzurumspor 21 11 5 5 34 24 38 +10
4 Bandırmaspor 21 11 7 3 34 21 36 +13
5 İstanbulspor 21 11 7 3 35 25 36 +10
6 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
7 Samsunspor 20 9 5 6 31 23 33 +8
8 Adanaspor 21 9 7 5 26 21 32 +5
9 Manisa FK 21 8 9 4 25 27 28 -2
10 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
11 Keçiörengücü 21 7 9 5 28 32 26 -4
12 Gençlerbirliği 21 8 11 2 24 32 26 -8
13 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
14 Kocaelispor 21 7 11 3 20 28 24 -8
15 Menemenspor 21 5 8 8 24 35 23 -11
16 Altınordu 21 7 13 1 27 45 22 -18
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 21 5 12 4 20 32 19 -12
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/02/2022 Kayserispor vs Hatayspor
 04/02/2022 Konyaspor vs Giresunspor
 05/02/2022 Gaziantep FK vs Sivasspor
 05/02/2022 Fatih Karagümrük vs Yeni Malatyaspor
 05/02/2022 Trabzonspor vs Kasımpaşa
 05/02/2022 Fenerbahçe vs Başakşehir FK
 06/02/2022 Alanyaspor vs Galatasaray
 06/02/2022 Çaykur Rizespor vs Adana Demirspor
 06/02/2022 Beşiktaş vs Antalyaspor
 06/02/2022 Göztepe vs Altay
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/02/2022 Keçiörengücü vs Samsunspor
 05/02/2022 Tuzlaspor vs Balıkesirspor
 05/02/2022 Bursaspor vs Altınordu
 05/02/2022 Denizlispor vs Eyüpspor
 06/02/2022 Bandırmaspor vs Ümraniyespor
 06/02/2022 BB Erzurumspor vs Manisa FK
 06/02/2022 Menemenspor vs Adanaspor
 06/02/2022 Gençlerbirliği vs MKE Ankaragücü
 07/02/2022 Kocaelispor vs Boluspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/01/2022 Adıyaman FK vs Ankaraspor
 26/01/2022 Afjet Afyonspor vs Somaspor
 26/01/2022 Diyarbekir Spor vs Van Spor FK
 26/01/2022 Ergene Velimeşe vs Bodrumspor
 26/01/2022 Etimesgut Belediyespor vs İnegölspor
 26/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Sivas Belediyespor
 26/01/2022 Niğde Anadolu FK vs 1461 Trabzon FK
 26/01/2022 Sakaryaspor vs Çorum FK
 26/01/2022 Serik Belediyespor vs Bayburt Özel İdare Spor
 26/01/2022 Turgutluspor vs Sarıyer
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Hendek Spor
 29/01/2022 Bursa Yıldırımspor vs Arnavutköy Belediye
 30/01/2022 Artvin Hopaspor vs Elazığspor
 30/01/2022 Bergama Belediyespor vs Batman Petrolspor
 30/01/2022 Çatalcaspor vs Erbaaspor
 30/01/2022 Fatsa Belediyespor vs Belediye Kütahyaspor
 30/01/2022 Karaman Belediyespor vs Kahta 02 Spor
 30/01/2022 Osmaniyespor FK vs Nevşehir Belediyespor
 30/01/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs Sancaktepe FK
 30/01/2022 1954 Kelkit Bld.Spor - Sancaktepe FK Sancaktepe FK ligdeki son 12 maçında hiç kazanamadı  1954 Kelkit Bld.Spor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI