Dr. Nurderen ÖZBEK
  Güncelleme: 05-10-2021 10:49:00   27-09-2021 20:42:00

DOĞAN KUBAN’IN İSTANBUL’U

Mimarlık tarihinde yeri zor doldurulacak değerli bir insandı Doğan Kuban. İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde öğrencisi olma şansına erişmiştim. Mimari değerlerin korunması, şehircilik, kent tarihi ve sanatı üzerine çok yönlü çarpıcı tespitleri ve çözüm önerileriyle hala öğretmeye devam ediyordu.

İstanbul, Doğan Kuban için tarih ve coğrafyanın çok özel bir buluşma yeri, aynı zamanda yaşamı boyunca yok oluşuna şahitlik ettiği bir hazineydi. Kentin Byzantion, Roma, Bizans, Osmanlı dönemlerini ve yakın dönemde geçirdiği hızlı değişimi çok iyi bilen Kuban, “Topografyanın ve tarihin mirası olmasa, İstanbul’da güzeli bulmanın artık çok zor olduğunu itiraf etmeliyim.” diyordu.

Ardından “İstanbul’un güzeli” denizi, tepeleri, Boğaz’ı anlatırken “Kıyılarla insanın gözünü uzaklara sürükleyen mekanlar”dan söz ediyordu. “Baharın dumanla kirlenmemiş bir sabahında, güneş sizi ısıtmaya başladığı zaman, İstanbul’un bir kıyısında, bir kahvesinde, hafif sisler içinde, Sisley’den bir tablo gibi algıladığınız zaman insanların yaptığı bütün kötülükleri unutabilirsiniz. Hafif bir kader ezikliğiyle belki affedebilirsiniz bile. Düşünceyi katmadığınız saf algı anlarında İstanbul’dan daha güzel bir kent olmadığını, dünyayı burada yaşadığınız için şanslı olduğunuzu bile düşünmeye başlayabilirsiniz…”, “İster Romalı, ister Bizanslı, ister Türk olsun, tarihin her döneminde İstanbul kenti, üzerinde oturduğu eşsiz sitin yarattığı bir yapıt, göreni büyüleyen doğanın tartışmasız güzelliğidir…” diyordu…

Onu korumak için sevmenin yeterli olmadığını, sorgulamak gerektiğini söylüyordu. Metropol sorunu geçmişi doğru yargılamadan çözülemezdi. Tarihi yaşatmaya devam etmek için insanları eğitmenin önemine sık sık değiniyordu. Tarihi çevre eğitimi ilkokulda başlamalıydı. Eleştirel değerlendiren bir bakıştı. “Türkiye’de felsefe olmadığı için eleştiri  yaptığın zaman küfür etmiş sayılıyorsun…” demişti.

İstanbul’un tarihini yazmıştı ama bugünün İstanbul’unun büyük bir bölümünü görmemişti. Böylesine büyüyen İstanbul’un geldiği durumu şöyle açıklıyordu: “Boyutlarını fiziksel olarak algılayamayacağımız kadar büyük, dehşet verici bir kent haline geldi İstanbul. Eskilerin deyimiyle bir gayya kuyusu…”, “Eski ve yeni İstanbul arasında bir sömürü ilişkisi var. Yenisi eskiyi kemiriyor, hatta korurmuş gibi görünerek de yok ediyor.”

Bugün tahrip edilip tarihi karakterini kaybetmiş olan eski İstanbul’u dünyanın en güzel kenti yapmanın bir fantezi olduğunu, ancak İstanbul’un tarihi karakterini vurgulayacak vizyoner bir projenin ülkeye kaybettiği uluslararası prestiji kazandırabileceğini düşünüyordu. Bir kentin koruma planın başarılı olması ise korunacak yapı ve çevresinin (tarihi varlık ve çevresi) öncül önemini sergilemekten geçiyordu.

Binlerce yıllık bir kentin kimliği, geçirdiği tarihi süreçte belirlendiği için İstanbul’daki her görüntünün, olgunun evrensel boyutunu aramamız, vurgulamamız gerektiğini söylüyordu Doğan Kuban. İstanbul’un tarihini de, kendi tarihimizi de dünya bağlamı içinde görmeliydik. Üç imparatorluğa başkentlik yapmış kentin tarihi çekirdeği Suriçi’ne, özellikle kara surlarına dikkat çekiyordu. Constantin’in kurduğu ikinci Roma İmparatorluk Merkezi’nin surları olan bu duvarların tarihi konum açısından dünyanın en önemli kara surlarından biri olduğunu, diğerinin Çin Seddi olabileceğini söylemişti. Bu surların ve çevresindeki yapılarla ilişkisinin nasıl olması gerektiğini detaylı olarak anlatmış, iki yanının açılmasıyla oluşturulacak ağaçlandırılmış koridorun kentin tarihi çekirdeğinde eşsiz bir tarihi kültür imgesi olacağını belirtmişti. Bu,  sur içinde uygulanması gereken sistematik projenin sadece bir ayağıydı.

İstanbul’un tarihi dokusunun korunması çalışmalarında, “Patronluk idaresi yerine uzman ekiplerin yer alması önemlidir, onu geleceğe yadigar bir miras olarak bırakmak, büyük bir tarihi bilgi birikiminin varlığı ile olabilir.” diyordu. Bilimsel çalışma strüktürü içinde uzun yıllar bilgi ve sabırla aynı alanda çalışmış Bizans uzmanları, Osmanlı, Topkapı Sarayı, Ayasofya uzmanları gibi ayrı alan ekiplerin oluşturulması gerekliydi. Ancak bu şekilde yürütülmüş bir proje sonucunda turistik ilgi artacak ve buna bağlı ekonomik getiri de ülke turizmine büyük bir katkı sağlayacaktı.

Doğan Kuban, “Herkes yaşadığı kenti kendi algılarına, hayallerine, bilgilerine göre yaşar, herkesin bir İstanbul’u var” diyordu. Kendisinin yaklaşık elli yıl boyunca üzerinde çalıştığı İstanbul’u öylesine geniş ki, anlattıklarını, yazdıklarını buradaki birkaç satıra sığdırmak mümkün değil.  “Geçmişin gurur veren ama giderek varlığını yeni kent kaosu içinde yitiren mirasını, öte yandan geleceğin düşündürücü karanlığını” sık sık dile getirdiği kitapları, anlatıları bizlere rehber olmaya devam edecek.

Kaynaklar:

Kuban, D., (2020). İstanbul 1600 Yıllık Bir Müzedir, YEM Yayın.

Kuban, D., (2021). İstanbul’un tarihi ününü korumak istiyorsanız, kulak verin…, Herkese Bilim Teknoloji, Sayı:95

 

  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 9 6 0 3 19 9 21 +10
2 Hatayspor 9 6 2 1 18 7 19 +11
3 Fenerbahçe 9 6 2 1 13 9 19 +4
4 Beşiktaş 9 5 2 2 18 11 17 +7
5 Fatih Karagümrük 9 5 2 2 15 11 17 +4
6 Galatasaray 9 5 2 2 14 12 17 +2
7 Alanyaspor 9 5 2 2 14 14 17 0
8 Altay 9 5 4 0 15 14 15 +1
9 Konyaspor 9 3 1 5 12 9 14 +3
10 Adana Demirspor 9 3 3 3 14 14 12 0
11 Kayserispor 9 3 4 2 13 15 11 -2
12 Gaziantep FK 9 3 4 2 11 13 11 -2
13 Sivasspor 9 2 3 4 13 11 10 +2
14 Başakşehir FK 9 3 6 0 11 12 9 -1
15 Antalyaspor 9 2 4 3 10 14 9 -4
16 Yeni Malatyaspor 9 3 6 0 9 16 9 -7
17 Göztepe 9 2 5 2 9 13 8 -4
18 Giresunspor 9 2 5 2 5 9 8 -4
19 Kasımpaşa 9 1 5 3 9 14 6 -5
20 Çaykur Rizespor 9 0 8 1 6 21 1 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 9 6 0 3 17 3 21 +14
2 MKE Ankaragücü 9 6 0 3 17 5 21 +12
3 BB Erzurumspor 9 6 3 0 15 10 18 +5
4 Eyüpspor 9 5 2 2 16 12 17 +4
5 Kocaelispor 8 5 2 1 8 7 16 +1
6 Bandırmaspor 9 5 4 0 15 10 15 +5
7 Tuzlaspor 8 4 2 2 9 5 14 +4
8 Samsunspor 8 3 3 2 14 14 11 0
9 Gençlerbirliği 8 3 3 2 10 13 11 -3
10 Menemenspor 9 3 4 2 12 17 11 -5
11 İstanbulspor 8 3 4 1 10 10 10 0
12 Denizlispor 9 3 5 1 9 12 10 -3
13 Altınordu 9 3 5 1 12 20 10 -8
14 Adanaspor 9 2 4 3 12 15 9 -3
15 Manisa FK 9 3 6 0 11 16 9 -5
16 Boluspor 8 2 4 2 8 9 8 -1
17 Bursaspor 8 2 4 2 10 13 8 -3
18 Balıkesirspor 8 2 6 0 6 13 6 -7
19 Keçiörengücü 8 1 6 1 5 12 4 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/10/2021 Yeni Malatyaspor vs Altay
 23/10/2021 Çaykur Rizespor vs Kasımpaşa
 23/10/2021 Gaziantep FK vs Giresunspor
 23/10/2021 Konyaspor vs Kayserispor
 23/10/2021 Göztepe vs Trabzonspor
 24/10/2021 Fatih Karagümrük vs Hatayspor
 24/10/2021 Antalyaspor vs Başakşehir FK
 24/10/2021 Sivasspor vs Adana Demirspor
 24/10/2021 Fenerbahçe vs Alanyaspor
 25/10/2021 Beşiktaş vs Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/10/2021 Eyüpspor vs Adanaspor
 22/10/2021 MKE Ankaragücü vs Manisa FK
 23/10/2021 Keçiörengücü vs İstanbulspor
 23/10/2021 Tuzlaspor vs Bandırmaspor
 23/10/2021 Boluspor vs Menemenspor
 23/10/2021 Samsunspor vs BB Erzurumspor
 24/10/2021 Altınordu vs Ümraniyespor
 24/10/2021 Balıkesirspor vs Bursaspor
 24/10/2021 Kocaelispor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/10/2021 Somaspor vs Kahramanmaraşspor
 23/10/2021 Adıyaman FK vs Diyarbekir Spor
 23/10/2021 Bodrumspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 23/10/2021 Hekimoğlu Trabzon vs Turgutluspor
 23/10/2021 İnegölspor vs Sakaryaspor
 23/10/2021 Niğde Anadolu FK vs Ergene Velimeşe
 23/10/2021 Van Spor FK vs Sivas Belediyespor
 23/10/2021 Afjet Afyonspor vs Etimesgut Belediyespor
 23/10/2021 Ankaraspor vs Serik Belediyespor
 23/10/2021 Çorum FK vs Sarıyer
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/10/2021 Arnavutköy Belediye vs Karaman Belediyespor
 23/10/2021 Batman Petrolspor vs Çatalcaspor
 23/10/2021 Belediye Kütahyaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/10/2021 Bergama Belediyespor vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 23/10/2021 Bursa Yıldırımspor vs Osmaniyespor FK
 23/10/2021 Elazığspor vs Kahta 02 Spor
 23/10/2021 Erbaaspor vs Nevşehir Belediyespor
 23/10/2021 Fatsa Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/10/2021 Hendek Spor vs Sancaktepe FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI