Ahmet ASLAN - Cumhuriyet Savcısı
  Güncelleme: 27-11-2019 19:04:00   27-11-2019 13:08:00

Kutadgu Bilig’de Adalet

          İlk Türk siyasi topluluklarının belirli ve sıkı şekilde uygulanan kurallara (töre) bağlı olarak yönetildiği, egemenlik hakkının bile töreyle sınırlı olduğu, hakanların töreyle çelişen hükümler veremedikleri bilinmektedir. Öyle ki “il gider, töre kalır” diye bir atasözü bile mevcuttur. Sosyal ve siyasal alana hükmeden kuralların genel adı olan “töre” kavramına, Orhun Kitabelerinin on bir ayrı yerinde de rastlanmaktadır. Türklerin büyük önem verdikleri “hukuka riayet” prensibi, İslam’la şereflendikten sonra da farklı boyutlar kazanarak hüküm sürmeye devam etmiş ve adalet, Türk-İslam geleneğinde her daim “öncelikli değer” olarak benimsenmiştir.
          Büyük Selçuklu Veziri Nizamü’l-Mülk’ün kaleme aldığı Siyasetname’de, 14. yüzyıl Osmanlı yazarlarından Şeyhoğlu Mustafa’nın eserlerinde, Şair Nabi’nin dizelerinde, padişah fermanlarında, velhasıl tarihimiz boyunca vücuda gelip bugüne ulaşan birçok belgede adalete vurgu yapıldığını görürüz. Adalet, Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınıp 1070 yılında Karahanlı hükümdarına sunulan Kutadgu Bilig’de de gerek devlet idaresi gerekse toplumsal düzen açısından olmazsa olmaz bir değer olarak öne çıkarılmış; neredeyse eserin her bölümüne könilik (adalet, doğruluk) damga vurmuştur. Diyeceğim o ki işi zorlaştırıyoruz! Bugün “modern” devletlerin milyonlarca kanun hükmü, binlerce personel ve teknoloji harikası teçhizatla sağlamaya çalıştığı adil toplum düzenini, Kutadgu Bilig’den seçtiğim şu üç beş satıra riayet ederek sağlamak mümkün:
 
Gerek oğlum, yakınım veya hısımım olsun,
Gerek yolcu, geçici veya konuk olsun.
Kanun karşısında benim için hepsi birdir,
Hüküm verirken hiçbiri beni farklı bulmaz.
Bu beyliğin temeli adalettir, 
Beyler adil olursa dünya huzura kavuşur.
                                ***
Bu dünya ve devlet seni aldatmasın,
Bütün işlerde adaleti göz önünde bulundur.
Kanunu halka doğru ve dürüst uygula ki,
Kıyamet gününde bahtiyar olasın.
                                 ***
Adalete dayanan kanun bu göğün direğidir,
Kanun bozulursa gök yerinde duramaz.
                                 ***
Sen her vakit adaletle hüküm ver,
Beylik kanunla ayakta durur.
 
Kaynakça Ve Okuma Tavsiyesi
AYDIN, M. Akif. Türk Hukuk Tarihi. 5. Basım. İstanbul: Hars Yayıncılık, 2005.
EKİNCİ, Ekrem Buğra. Osmanlı Hukuku. 3. Basım. İstanbul: Arı Sanat Yayınevi, 2014.
İNALCIK, Halil, Bülent Arı ve Selim Aslantaş (ed.). Adalet Kitabı. 1. Basım. Ankara: Kadim Yayınları, 2012.
KÖSEOĞLU, Nevzat. Hukuka Bağlılık Açısından Eski Türklerde, İslam’da ve Osmanlı’da Devlet. 3. Basım. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2013.
NİZAMÜ’L-Mülk. Siyasetname. Mehmet Taha Ayar (çev.). 7. Basım. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2014.
PALA, İskender. Kadılar Kitabı. 2. Basım. İstanbul: Kapı Yayınları, 2006.
TERZİ, Mehmet Akif. Türk Devlet Geleneğinde Bürokrasi. 1. Basım. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları, 2015.
YUSUF Has Hacib. Kutadgu Bilig. Reşid Rahmeti Arat (çev.). 2. Basım. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2008.
 
 
 
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Sivasspor 19 12 2 5 38 18 41 +20
2 Fenerbahçe 19 11 4 4 38 21 37 +17
3 İstanbul Başakşehir 19 10 3 6 36 20 36 +16
4 Trabzonspor 18 10 3 5 41 19 35 +22
5 Alanyaspor 19 10 4 5 38 18 35 +20
6 Galatasaray 19 9 4 6 28 16 33 +12
7 Beşiktaş 19 9 7 3 29 26 30 +3
8 Göztepe 19 8 6 5 24 21 29 +3
9 Yeni Malatyaspor 18 6 6 6 33 26 24 +7
10 Gaziantep FK 19 6 7 6 26 31 24 -5
11 Çaykur Rizespor 19 7 9 3 20 28 24 -8
12 Denizlispor 19 6 9 4 20 28 22 -8
13 Gençlerbirliği 19 5 8 6 29 34 21 -5
14 Konyaspor 19 4 9 6 16 27 18 -11
15 Antalyaspor 19 4 10 5 18 36 17 -18
16 Kasımpaşa 19 4 12 3 27 42 15 -15
17 MKE Ankaragücü 19 2 10 7 16 36 13 -20
18 Kayserispor 19 2 12 5 18 48 11 -30
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 19 12 3 4 28 15 40 +13
2 BB Erzurumspor 19 10 5 4 22 15 34 +7
3 Bursaspor 19 11 5 3 28 23 33 +5
4 Keçiörengücü 19 7 4 8 15 11 29 +4
5 Menemenspor 19 8 7 4 21 23 28 -2
6 Akhisarspor 19 7 5 7 21 18 28 +3
7 Adana Demirspor 19 7 5 7 31 20 28 +11
8 Ümraniyespor 19 8 7 4 30 28 28 +2
9 Altay 19 7 6 6 23 20 27 +3
10 Giresunspor 19 7 6 6 22 24 27 -2
11 Fatih Karagümrük 19 6 7 6 24 26 24 -2
12 Balıkesirspor 19 6 7 6 18 20 24 -2
13 İstanbulspor 19 4 7 8 27 28 20 -1
14 Altınordu 19 4 7 8 20 25 20 -5
15 Osmanlıspor FK 19 5 9 5 20 26 17 -6
16 Adanaspor 19 2 9 8 18 28 14 -10
17 Boluspor 19 2 9 8 16 27 14 -11
18 Eskişehirspor 19 5 10 4 24 31 10 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 20 15 1 4 46 7 49 +39
2 Manisa FK 20 14 1 5 53 18 47 +35
3 Sancaktepe Bld 20 11 5 4 33 17 37 +16
4 Hekimoğlu Trabzon 20 11 6 3 34 30 36 +4
5 Çorum FK 20 11 8 1 30 25 34 +5
6 İnegölspor 20 9 7 4 32 21 31 +11
7 Afjet Afyonspor 20 9 7 4 31 22 31 +9
8 Sarıyer 20 8 6 6 25 22 30 +3
9 Zonguldak Kömürspor 20 7 6 7 25 24 28 +1
10 Tarsus İdman Yurdu 20 9 10 1 29 29 28 0
11 Pendikspor 20 7 8 5 24 25 26 -1
12 Hacettepe Spor 20 8 10 2 26 36 26 -10
13 Kırklarelispor 20 5 7 8 16 25 23 -9
14 1922 Konyaspor 20 6 11 3 24 32 21 -8
15 Amed Sportif 20 5 9 6 15 31 21 -16
16 Başkent Akademi FK 20 5 12 3 24 30 18 -6
17 Gümüşhanespor 20 5 12 3 22 34 18 -12
18 Şanlıurfaspor 20 0 19 1 5 66 14 -61
Takım O G M B A Y P AV
1 68 Aksaray Belediyespor 20 11 3 6 33 15 39 +18
2 Artvin Hopaspor 20 10 2 8 32 13 38 +19
3 Serik Belediyespor 20 11 4 5 35 21 38 +14
4 24Erzincanspor 20 10 3 7 26 14 37 +12
5 Buca FK 20 9 6 5 26 25 32 +1
6 Çatalcaspor 20 7 3 10 30 20 31 +10
7 Karaköprü Belediyespor 20 7 5 8 17 15 29 +2
8 Sultanbeyli Bld. 20 7 6 7 24 19 28 +5
9 Düzcespor 20 7 6 7 16 16 28 0
10 Silivrispor 20 6 6 8 25 23 26 +2
11 52 Orduspor FK 20 4 3 13 14 13 25 +1
12 Erzin Spor Kulübü 20 5 6 9 23 22 24 +1
13 Çankaya FK 20 6 8 6 21 25 24 -4
14 Kızılcabölükspor 20 5 7 8 27 27 23 0
15 Şile Yıldızspor 20 5 8 7 14 17 22 -3
16 Yomraspor 20 4 8 8 20 26 20 -6
17 Tokatspor 20 1 16 3 12 42 6 -30
18 Manisaspor 20 1 16 3 14 56 0 -42
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 31/01/2020 İstanbul Başakşehir vs Gençlerbirliği
 01/02/2020 Antalyaspor vs Konyaspor
 01/02/2020 Çaykur Rizespor vs Beşiktaş
 01/02/2020 Trabzonspor vs Fenerbahçe
 02/02/2020 MKE Ankaragücü vs Kasımpaşa
 02/02/2020 Alanyaspor vs Yeni Malatyaspor
 02/02/2020 Gaziantep FK vs Sivasspor
 02/02/2020 Galatasaray vs Kayserispor
 03/02/2020 Denizlispor vs Göztepe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 31/01/2020 Adanaspor vs Osmanlıspor FK
 01/02/2020 Keçiörengücü vs Adana Demirspor
 01/02/2020 Boluspor vs BB Erzurumspor
 01/02/2020 Menemenspor vs Fatih Karagümrük
 02/02/2020 Hatayspor vs Giresunspor
 02/02/2020 Altınordu vs Akhisarspor
 02/02/2020 Balıkesirspor vs Altay
 02/02/2020 Bursaspor vs Eskişehirspor
 03/02/2020 İstanbulspor vs Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/02/2020 Ankara Demirspor vs Uşak Spor
 01/02/2020 Eyüpspor vs Kardemir Karabükspor
 02/02/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Bandırmaspor
 02/02/2020 Elazığspor vs Kırşehir Belediyespor
 02/02/2020 Sivas Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 02/02/2020 Van Spor vs Bodrumspor
 02/02/2020 Etimesgut Belediyespor vs Kahramanmaraşspor
 02/02/2020 Kastamonuspor vs Niğde Anadolu FK
 02/02/2020 Sakaryaspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/02/2020 Buca FK vs 24Erzincanspor
 01/02/2020 Çankaya FK vs Şile Yıldızspor
 01/02/2020 Silivrispor vs 68 Aksaray Belediyespor
 02/02/2020 Karaköprü Belediyespor vs Manisaspor
 02/02/2020 52 Orduspor FK vs Yomraspor
 02/02/2020 Düzcespor vs Erzin Spor
 02/02/2020 Serik Belediyespor vs Çatalcaspor
 02/02/2020 Sultanbeyli Bld. vs Kızılcabölükspor
 02/02/2020 Tokatspor vs Artvin Hopaspor
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI